Người mới dọn ra ở riêng hoặc mới bắt đầu tập nấu thường đi một vòng siêu thị rồi mua về một túi đồ mà nửa trong đó không bao giờ dùng tới: máy xay, khuôn bánh, mười lọ gia vị lạ. Trong khi thứ thật sự cần thì lại thiếu, ví dụ một con dao sắc và một cái rổ ráo nước.
Bài này chia làm ba phần rõ ràng: thứ phải có ngay để nấu được bữa đầu tiên, thứ nên mua sau khi đã nấu vài tuần, và thứ mà người mới hay mua nhưng thực ra không cần. Mục tiêu là sắm ít nhất có thể mà vẫn nấu được mọi bữa cơm thường ngày.
Thứ phải có ngay
Một cái nồi vừa để nấu canh và luộc rau. Đường kính chừng hai mươi phân là hợp.
Một cái chảo chống dính. Xào và chiên đều dùng nó.
Một con dao sắc. Dao cùn nguy hiểm hơn dao sắc.
Một cái thớt. Nhựa hay gỗ đều được.
Một cái rổ để ráo nước. Rửa rau và vớt rau luộc.
Một cái đũa cả và một cái vá. Đảo và múc.
Một cái muỗng để nếm. Nếm là bước không được bỏ.
Nồi cơm điện. Món quan trọng nhất trong bếp Việt.
Một cái kéo bếp. Tiện hơn dao trong nhiều việc.
Vài cái hộp có nắp. Cất đồ ăn thừa.
Một cái khăn lau khô. Và một cái giẻ rửa.
Một cái bát to để trộn. Dùng cho nhiều việc.
Một cái lót nồi. Tránh cháy mặt bàn.
Chừng ấy thứ nấu được toàn bộ bữa cơm Việt thường ngày, và nếu bếp đang thiếu thứ nào trong danh sách này thì nên mua trước khi mua bất cứ thứ gì khác.
Gia vị tối thiểu
Muối. Dùng muối i-ốt như bình thường.
Đường. Đường cát là đủ cho lúc đầu.
Tiêu. Mua hạt và cối xay thì thơm hơn, nhưng tiêu xay sẵn cũng dùng được.
Nước tương. Chọn một chai tử tế, nó thay nước mắm trong món chay.
Dầu ăn. Một chai dầu trung tính để xào và chiên.
Dầu mè. Cho vào cuối món để thả mùi, không dùng để chiên.
Hạt nêm chay hoặc bột ngọt thì tùy. Không bắt buộc; nước dùng rau củ thay được.
Gừng. Mua một củ, dùng được lâu.
Tỏi cho nhà không kiêng ngũ vị tân. Nếu kiêng thì thay bằng gừng và sả.
Nấm đông cô khô. Đây là thứ làm món chay đậm vị nhất.
Mè rang và đậu phộng rang. Rắc vào món là khác hẳn.
Đọc nhãn trước khi mua gia vị pha sẵn. Nhiều loại có thành phần động vật.
Không mua cả kệ gia vị. Mua thêm khi gặp món cần tới.
Mười thứ trên đủ nấu gần như mọi món chay ngày thường, và người mới nên dừng ở đó thay vì mua thêm cho tới khi thật sự gặp một công thức đòi hỏi.
Nguyên liệu nên có sẵn trong nhà
Gạo. Mua loại nhà quen ăn.
Đậu hũ. Mua tươi và dùng trong một hai ngày.
Một hai loại rau. Mua cho hai ba ngày.
Cà chua. Dùng được trong rất nhiều món.
Củ cải hoặc cà rốt. Để được lâu và nấu nước dùng ngọt.
Một túi đậu xanh cà vỏ. Nấu cháo và nấu canh.
Nấm khô. Ngâm là có ngay vị đậm.
Miến hoặc bún khô. Cho bữa nhanh.
Trứng cho nhà ăn trứng. Món cứu nguy tiện nhất.
Một hũ muối vừng. Ăn với cơm là xong bữa.
Bánh mì. Cho bữa sáng.
Chuối hoặc trái cây dễ để. Bữa phụ.
Không trữ quá nhiều đồ tươi. Người mới hay mua nhiều rồi bỏ phí.
Tủ có chừng ấy thứ thì lúc nào cũng nấu được một bữa mà không phải chạy ra chợ, và đó là điều kiện quan trọng nhất để việc nấu thành thói quen.
Thứ nên mua sau vài tuần
Một cái nồi nhỏ nữa. Khi thấy phải nấu hai món cùng lúc.
Một cái chảo sâu lòng. Khi bắt đầu nấu món nhiều nước.
Một cái rây lọc. Khi bắt đầu nấu nước dùng.
Một con dao nhỏ. Gọt và cắt thứ nhỏ.
Thớt thứ hai. Nếu nhà có người ăn mặn thì nên có sớm.
Cối giã. Giã đậu phộng và giã tiêu.
Một cái vỉ hấp. Khi muốn hấp bánh hoặc hấp rau.
Hộp thủy tinh. Khi bắt đầu nấu dồn và cất trữ.
Nồi hầm điện hoặc nồi áp suất. Khi hay nấu đậu và món hầm.
Một cái cân bếp. Khi bắt đầu làm bánh.
Mua khi thật sự thấy thiếu. Đừng mua vì thấy trên mạng.
Mua một thứ mỗi tháng. Bếp đầy dần mà không tốn nhiều một lúc.
Ưu tiên thứ mình sẽ dùng hằng tuần. Thứ dùng một năm một lần thì mượn.
Cách sắm bếp bền nhất là để nhu cầu thật dẫn đường, vì món đồ mua vì thấy cần thì luôn được dùng còn món mua vì thấy hay thì thường nằm trong tủ.
Thứ hay mua thừa
Máy xay đa năng. Người mới hầu như không dùng tới.
Bộ khuôn bánh. Để dành tới khi thật sự làm bánh.
Mười lọ gia vị Tây. Phần lớn sẽ hết hạn trong tủ.
Bộ dao nhiều con. Một con dao tốt hơn sáu con xoàng.
Nồi bộ nhiều cỡ. Mua hai cái dùng thật hơn là mua bộ sáu cái.
Dụng cụ chuyên dụng cho một việc. Bào vỏ chanh, cắt trứng, tách hạt.
Chảo gang nặng khi bếp còn chật. Để sau.
Đồ chay chế biến sẵn mua cả thùng. Đắt và mau ngán.
Bột nêm nhiều loại. Một loại là đủ, mà cũng không bắt buộc.
Hộp nhựa quá nhiều. Năm sáu cái là đủ.
Sách công thức dày. Một cuốn mà mở ra thường xuyên hơn mười cuốn để trên kệ.
Nguyên liệu lạ mua vì tò mò. Mua khi đã biết mình sẽ nấu món gì với nó.
Đồ giảm giá mua vì rẻ. Rẻ mà không dùng thì không rẻ.
Tiền để dành được từ việc không mua mấy thứ trên đủ để sắm một con dao tốt và một cái chảo tử tế, và hai thứ đó mới thật sự làm việc nấu dễ đi.
Sắp bếp cho dễ nấu
Để thứ hay dùng ở tầm với. Dầu, muối, nước tương, đũa.
Để dao ở chỗ cố định. Không để lẫn trong ngăn kéo.
Treo chảo hoặc để chồng có lót. Tránh xước mặt chống dính.
Gia vị xếp thành một hàng. Nhìn là thấy hết.
Đồ khô cho vào hũ kín. Tránh ẩm và tránh mọt.
Dán nhãn hũ nếu nhìn giống nhau. Bột năng và bột gạo trông như nhau.
Chừa một khoảng trống để thái. Không có chỗ thái là nấu rất khó.
Thùng rác ở gần chỗ thái. Tiết kiệm rất nhiều bước chân.
Khăn lau treo ở chỗ với được. Chi tiết nhỏ mà tiện.
Dọn bếp trước khi nấu. Bếp gọn thì nấu nhanh hơn hẳn.
Rửa tới đâu gọn tới đó. Đây là thói quen quan trọng nhất.
Không để bát bẩn qua đêm. Sáng nhìn thấy là ngại vào bếp.
Kiểm hạn đồ khô mỗi tháng. Bỏ thứ đã cũ.
Một cái bếp sắp gọn làm việc nấu nhanh hơn chừng một phần ba thời gian, và đó là khác biệt lớn hơn nhiều so với việc mua thêm một món đồ mới.
