Rất nhiều người hai mươi, ba mươi tuổi vẫn chưa từng nấu một bữa cơm hoàn chỉnh, và họ thường nghĩ đó là vì mình vụng. Thực tế thì nấu ăn là một chuỗi việc rất cụ thể có thể học theo thứ tự, y như học đi xe máy, và ai cũng học được nếu bắt đầu đúng chỗ.
Chỗ bắt đầu sai phổ biến nhất là mở một công thức phức tạp lên rồi làm theo. Công thức giả định người đọc đã biết thái hành thế nào, chảo nóng là thế nào, nêm vừa là bao nhiêu. Bài này nói thứ tự nên học, việc cần làm trong tuần đầu, và món đầu tiên nên nấu.
Vì sao chưa nấu được
Chưa ai chỉ theo thứ tự. Đây là lý do thật của phần lớn người.
Công thức bỏ qua những bước cơ bản nhất. Chúng viết cho người đã biết nấu.
Không biết chảo nóng đủ chưa. Đây là kỹ năng phải thấy chứ không đọc được.
Không biết nêm bao nhiêu là vừa. Cũng vậy.
Sợ làm hỏng nên không dám thử. Vòng lặp tự nuôi nó.
Bị chê một lần rồi thôi. Nhiều người dừng đúng ở chỗ đó.
Nghĩ rằng nấu ăn cần năng khiếu. Nó cần luyện tập chứ không cần năng khiếu.
Bắt đầu bằng món quá khó. Thất bại ngay lần đầu thì nản.
Bếp chưa có đủ thứ cơ bản. Thiếu dụng cụ thì làm gì cũng khó.
Không có thời gian trong tuần. Vấn đề thật và có cách giải quyết.
Ăn ngoài tiện hơn. Cho tới lúc thấy tốn tiền và chán.
Không có ai nấu cùng. Học một mình chậm hơn.
Không ai trong nhà từng dạy. Rất bình thường.
Nhìn danh sách này thì thấy hầu hết lý do đều là chuyện hoàn cảnh chứ không phải chuyện khả năng, và chuyện hoàn cảnh thì sửa được.
Thứ tự nên học
Việc đầu tiên là luộc rau. Nghe đơn giản nhưng nó dạy nhiều thứ.
Luộc rau dạy cách canh nước sôi và canh thời gian. Hai kỹ năng dùng suốt đời.
Việc thứ hai là nấu cơm. Bằng nồi cơm điện thì rất dễ.
Việc thứ ba là nấu canh rau. Thêm bước nêm vào.
Việc thứ tư là xào một món rau. Đây là lần đầu đụng tới lửa và chảo.
Việc thứ năm là chiên đậu hũ. Học canh dầu và canh mặt.
Việc thứ sáu là kho một món. Học lửa nhỏ và học chờ.
Sau sáu việc đó là nấu được bữa cơm hoàn chỉnh. Thật sự chỉ cần chừng đó.
Học mỗi việc vài lần rồi mới sang việc sau. Đừng nhảy cóc.
Không học nhiều món cùng lúc. Mỗi tuần một việc là đủ.
Không xem quá nhiều video. Xem một cái rồi làm, hơn là xem mười cái rồi không làm.
Làm hỏng là một phần của việc học. Ai cũng hỏng vài lần.
Ghi lại mình đã làm được gì. Nhìn lại thấy mình tiến bộ.
Sáu việc ở trên học trong sáu tuần là đã đủ để tự nấu bữa cơm nhà, và đó là mục tiêu thực tế hơn nhiều so với việc đọc một cuốn sách công thức từ đầu tới cuối.
Tuần đầu làm gì
Ngày đầu chỉ cần nấu cơm và luộc một đĩa rau. Đó đã là một bữa.
Ăn với nước tương hoặc muối vừng. Không cần gì thêm.
Ngày thứ hai lặp lại y như vậy. Lặp lại là cách học.
Ngày thứ ba thêm đậu hũ chiên. Mua sẵn ngoài chợ, chỉ việc chiên lại.
Ngày thứ tư nấu canh rau. Nước sôi, thả rau, nêm muối.
Ngày thứ năm xào rau. Chảo nóng, cho dầu, cho rau, đảo nhanh.
Cuối tuần nấu lại món mình thấy ngon nhất. Củng cố.
Không đặt mục tiêu nấu bảy ngày. Ba bốn ngày là tốt rồi.
Không so với người nấu giỏi. Họ đã làm nghìn lần.
Ăn thứ mình nấu ra dù chưa ngon. Nếm mới biết cần chỉnh gì.
Không đổ đi khi hơi hỏng. Xem lại vì sao rồi ăn.
Không nấu lúc đang đói lả. Đói thì vội và vội thì hỏng.
Không mời ai ăn trong tuần đầu. Nấu cho mình đã.
Hết tuần đầu mà nấu được cơm với rau luộc và một món nữa thì đã đi được một quãng xa hơn nhiều so với người đọc mười bài viết mà chưa bật bếp lần nào.
Món đầu tiên nên nấu
Rau luộc là món đầu tiên đúng nhất. Ít bước, khó hỏng, ăn được ngay.
Rau muống, cải ngọt, bí xanh đều dễ. Chọn loại nào cũng được.
Nước sôi, cho chút muối, thả rau. Ba bước.
Vớt ra khi rau vừa chín tới. Còn xanh và còn giòn.
Nước luộc giữ lại làm canh. Thêm vài lát gừng là xong.
Chấm nước tương hoặc muối vừng. Không cần nước chấm cầu kỳ.
Món thứ hai nên là đậu hũ chiên. Mua đậu hũ, cắt miếng, chiên vàng.
Món thứ ba nên là canh rau. Cùng nguyên liệu với món luộc.
Ba món đó ăn được cả tuần mà không chán. Vì mỗi ngày đổi loại rau.
Không bắt đầu bằng món chiên giòn. Dầu nóng là chỗ nguy hiểm với người mới.
Không bắt đầu bằng món nhiều bước. Bánh xèo, chả giò để sau.
Không bắt đầu bằng món cần canh thời gian sát. Dễ hỏng và dễ nản.
Không mua nguyên liệu lạ. Rau quen thì biết nó chín thế nào.
Một đĩa rau luộc xanh và một bát canh nóng là bữa cơm hoàn chỉnh ở rất nhiều nhà Việt, nên đừng nghĩ nó là bước tập dượt trước khi tới món thật.
Những điều không cần lo trong giai đoạn đầu
Không cần biết nhiều món. Ba món nấu thạo hơn hai mươi món biết sơ.
Không cần dao đắt tiền. Một con dao vừa tay và sắc là đủ.
Không cần bếp đẹp. Nồi chảo cũ vẫn nấu ngon.
Không cần cân đo chính xác. Học ước lượng bằng mắt và bằng lưỡi.
Không cần gia vị lạ. Muối, tiêu, đường, nước tương, dầu là đủ.
Không cần trình bày đẹp. Ngon trước, đẹp sau.
Không cần nấu nhanh. Nhanh tự đến sau vài tháng.
Không cần làm mọi thứ từ đầu. Mua đậu hũ chiên sẵn cũng được.
Không cần nấu mỗi ngày. Ba ngày một tuần đã tốt.
Không cần học công thức thuộc lòng. Hiểu nguyên tắc thì nhớ lâu hơn.
Không cần xin lỗi khi món chưa ngon. Ăn rồi rút kinh nghiệm.
Không cần so với đồ ngoài hàng. Quán có bếp khác và làm cả ngày chỉ việc đó.
Không cần chờ tới lúc có nhiều thời gian. Bữa đầu tiên chỉ mất hai mươi phút.
Bỏ hết những nỗi lo ở trên xuống thì việc nấu chỉ còn là bật bếp và làm theo vài bước, và đó đúng là bản chất của nó.
Giữ cho mình không bỏ cuộc
Bắt đầu từ món dễ để có thành công sớm. Thành công nhỏ nuôi động lực.
Nấu món mình thật sự thích ăn. Có động lực hơn hẳn.
Không nấu khi quá mệt. Ngày mệt thì ăn đơn giản.
Chuẩn bị nguyên liệu từ tối hôm trước. Giảm việc phải làm lúc đói.
Dọn bếp trước khi nấu. Bếp gọn thì đầu cũng gọn.
Rửa tới đâu gọn tới đó. Dọn sau một đống chén là lý do người ta ngại nấu.
Nấu cùng người khác nếu được. Vui hơn và học nhanh hơn.
Chụp ảnh món mình nấu. Nhìn lại sau vài tháng thấy rõ tiến bộ.
Ghi lại món nào ngon để nấu lại. Xây dần danh sách của mình.
Không đọc nội dung làm mình thấy mình kém. Bỏ theo dõi là được.
Không mời khách quá sớm. Áp lực làm hỏng cả hứng thú.
Khen chính mình khi làm được. Nghe buồn cười nhưng có tác dụng.
Cho mình vài tháng. Đây là kỹ năng chứ không phải mẹo.
Người học nấu được thường không phải người khéo tay nhất mà là người chịu bật bếp đều đặn trong ba tháng đầu, vì sau quãng đó thì mọi thứ thành phản xạ và không còn phải cố nữa.
