Có những bữa mà mọi thứ đều đúng về vị nhưng nhìn vào mâm thì thấy nản: cả ba món cùng một màu nâu nhạt, món xào nát bét, đĩa nào cũng trông giống đĩa nào. Người ăn chưa gắp đã thấy không muốn.
Chuyện này chữa được, và phần lớn cách chữa mất chưa tới một phút. Bài này nói ba nhóm nguyên nhân là thiếu màu, thiếu kết cấu và bày vụng, rồi chỉ cách cứu từng cái. Đây là phần mà người mới thường bỏ qua vì nghĩ nó là chuyện hình thức, nhưng nó ảnh hưởng thật tới việc người nhà có ăn hay không.
Vì sao mâm cơm chay hay nhợt
Nhiều món chay cùng màu nâu nhạt. Đậu hũ, nấm, món kho.
Thiếu màu đỏ và màu cam. Cà chua, cà rốt, ớt chuông.
Thiếu màu xanh đậm. Rau lá.
Nấu quá lâu làm rau mất màu. Xanh chuyển vàng úa.
Đậy vung khi luộc rau xanh. Lý do phổ biến nhất.
Không thắng nước màu cho món kho. Màu nhợt dù vị đủ.
Dùng nước tương nhạt màu. Món kho không lên màu.
Tất cả món đều nấu cùng một kiểu. Ba món kho trong một mâm.
Bày chung vào tô lớn. Món lẫn vào nhau.
Không có gì rắc lên trên. Mặt món trơ.
Ánh sáng bàn ăn tối. Món nào cũng xỉn.
Dùng đĩa cùng màu với món. Không có tương phản.
Chụp ảnh một mâm cơm nhà mình rồi nhìn lại. Thấy ngay chỗ thiếu.
Nguyên nhân gốc thường chỉ là mâm thiếu màu và thiếu sự khác nhau giữa các món, và cả hai đều sửa được ngay ở bữa sau mà không cần học thêm kỹ thuật nào.
Thêm màu cho mâm
Mỗi mâm nên có ít nhất ba màu. Xanh, đỏ hoặc cam, và trắng hoặc nâu.
Cà chua cho màu đỏ nhanh nhất. Bổ múi cau cho vào canh hoặc món xào.
Cà rốt cho màu cam. Thái sợi hoặc thái lát.
Ớt chuông nếu có. Màu rất bắt mắt.
Rau lá cho màu xanh. Luộc đúng cách thì xanh mướt.
Ngò và hành lá rắc lên trên. Cho nhà không kiêng ngũ vị tân.
Ngò gai và rau om cho nhà kiêng. Cùng tác dụng.
Bí đỏ cho màu vàng cam. Nấu canh hoặc hấp.
Thắng nước màu cho món kho. Màu cánh gián làm món kho đẹp hẳn.
Dầu điều cho màu đỏ cam. Rưới lên mặt món.
Nghệ cho màu vàng. Dùng ít vì mùi mạnh.
Không dùng phẩm màu. Không cần và không nên.
Nhìn mâm trước khi dọn. Thiếu màu nào thì thêm.
Chỉ cần một quả cà chua và một nắm rau thơm là mâm cơm đổi hẳn, và đó là cách cứu rẻ nhất trong toàn bộ bài này.
Thêm kết cấu
Mâm toàn món mềm thì chóng chán. Cần ít nhất một thứ giòn.
Đậu phộng rang giã thô rắc lên. Nhanh nhất.
Mè rang rắc lên. Cùng tác dụng.
Tàu hũ ky chiên bẻ vụn. Rất giòn.
Bánh phồng hoặc bánh tráng nướng bẻ nhỏ. Ăn kèm.
Hành phi cho nhà không kiêng. Vừa giòn vừa thơm.
Dưa leo thái lát ăn kèm. Tươi và giòn.
Đồ chua. Vừa giòn vừa cắt vị.
Rau sống để riêng một đĩa. Thêm một tầng.
Đậu hũ chiên giòn thay đậu hũ luộc. Đổi kết cấu cả món.
Nấm áp chảo se mặt thay nấm luộc. Cùng nguyên tắc.
Không rắc đồ giòn từ sớm. Ỉu.
Rắc ngay trước khi bưng ra. Giữ độ giòn.
Một mâm có cả mềm cả giòn ăn thú vị hơn hẳn một mâm ngon mà mọi thứ đều cùng một cảm giác, và với bếp chay thì chuyện này càng đúng.
Cứu món đã nát
Món xào nát thì đổi cách bày. Xếp gọn thành đống thay vì trải ra.
Rắc đậu phộng và rau thơm lên trên. Che phần nát.
Đậu hũ nát thì trộn thành món khác. Đậu hũ sốt cà hoặc đậu hũ xào.
Đậu hũ nát nhiều thì nghiền làm nhân. Kẹp bánh mì hoặc làm chả.
Rau nát thì nấu thành canh. Đổi món.
Đậu ninh nát thì nghiền làm súp. Hoặc làm nhân.
Món kho nát thì múc ra tô sâu. Đỡ lộ.
Bánh vỡ thì cắt nhỏ bày thành đĩa. Gọi tên khác.
Nem rách thì chiên xong cắt khúc. Bày như món khác.
Không cố xếp lại miếng đã vỡ. Càng bày càng lộ.
Đổi tên món trong đầu. Rồi bày theo món mới.
Không xin lỗi trước khi dọn. Người ăn chưa chắc để ý.
Ghi lại vì sao nát. Thường là đảo nhiều hoặc chiên chưa se mặt.
Món nát vẫn ngon nên cách cứu đúng là đổi cách bày và đổi cách gọi tên chứ không phải cố phục hồi hình dáng cũ.
Bày đĩa đơn giản
Dùng đĩa tương phản màu với món. Đĩa trắng hợp với hầu hết món.
Không xếp món kín đĩa. Chừa viền trống.
Xếp thành đống gọn thay vì trải mỏng. Nhìn đầy đặn và giữ nóng lâu hơn.
Món nhiều nước thì dùng đĩa sâu hoặc tô. Không tràn ra viền.
Lau sạch viền đĩa trước khi dọn. Chi tiết nhỏ mà khác biệt lớn.
Rắc rau thơm lên trên cùng. Bước cuối.
Đặt một lát ớt hoặc cà chua lên cho có điểm. Nếu mâm thiếu màu.
Bày món màu sáng cạnh món màu tối. Tương phản.
Không dùng bốn đĩa cùng cỡ cùng màu. Mâm đơn điệu.
Bát canh đặt giữa mâm. Theo nếp quen.
Dọn ngay khi vừa nấu xong. Nóng và tươi.
Không bày trước rồi để chờ cả nhà. Món nguội và xỉn màu.
Ánh sáng đủ trên bàn ăn. Món nào cũng đẹp hơn.
Bày đĩa không cần khéo tay, nó chỉ cần ba việc là chừa viền, xếp gọn và rắc một chút màu lên trên, và ba việc đó mất chưa tới một phút.
Không sa đà vào hình thức
Bữa cơm nhà không phải ảnh trên mạng. Tiêu chuẩn khác hẳn.
Ngon trước, đẹp sau. Thứ tự đúng.
Không bỏ thời gian nấu để đi bày. Món nguội thì không cứu được.
Không mua đĩa đẹp trước khi nấu ngon. Thứ tự ngược.
Không so mâm nhà mình với ảnh đã chỉnh sửa. Phần lớn đã dựng.
Không xin lỗi về mâm cơm nhà mình. Người ăn không để ý như mình nghĩ.
Không chụp ảnh trước khi mọi người ăn. Món nguội đi.
Một phút bày là đủ. Hơn nữa là thừa.
Ưu tiên nóng hơn ưu tiên đẹp. Món nóng luôn ngon hơn.
Ưu tiên đủ chất hơn ưu tiên màu. Màu là phần thêm.
Bữa đãi khách thì bày kỹ hơn một chút. Nhưng cũng không quá.
Bữa thường thì gọn gàng là đủ. Không cần hơn.
Giữ niềm vui trong bếp. Bày đẹp mà mệt thì không đáng.
Phần hình thức chỉ đáng bỏ ra một phút mỗi bữa, và ai hiểu điều đó thì vừa có mâm cơm nhìn tươm tất vừa không biến bữa cơm nhà thành một buổi trình diễn.
