Có những hôm mọi thứ hỏng cùng lúc: nồi kho cháy, rau trong tủ đã héo, mà nửa tiếng nữa là tới giờ ăn. Hoặc tệ hơn, khách sắp tới. Lúc đó thứ cần không phải là kỹ thuật mà là một phương án dự phòng đã chuẩn bị từ trước.
Bài này gom lại những món làm được trong mười lăm phút từ đồ luôn có sẵn, cách sắp lại bữa khi một món hỏng, và cách xử lý khi có khách mà bữa không như ý. Điểm chung của mọi phương án là chúng dựa vào những thứ mình đã trữ sẵn chứ không dựa vào việc chạy ra chợ.
Những món mười lăm phút
Cơm chiên từ cơm nguội. Thêm rau củ và đậu hũ.
Mì gói nâng cấp. Thêm rau, đậu hũ, trứng cho nhà ăn trứng.
Miến nấu nấm. Nếu có nước dùng trữ sẵn.
Cháo từ cơm nguội. Mười lăm phút.
Bánh mì kẹp đậu hũ áp chảo. Năm phút.
Trứng chiên cho nhà ăn trứng. Nhanh nhất.
Đậu hũ áp chảo chấm nước tương. Ba phút.
Rau luộc chấm muối vừng. Năm phút.
Cơm trộn với đậu ninh và rau. Nếu có đậu sẵn trong tủ.
Mì xào với bất cứ rau gì còn. Bảy phút.
Salad đậu với dưa leo cà chua. Không cần bật bếp.
Bún trộn với nước trộn pha nhanh. Nếu có bún.
Cơm trắng với kho quẹt hoặc muối vừng. Bữa đơn giản nhất mà vẫn ra bữa.
Mười ba món ở trên đều làm được từ đồ trong tủ mà không phải ra chợ, và biết chúng là toàn bộ sự chuẩn bị cần có cho những hôm mọi thứ hỏng.
Đồ luôn nên có sẵn
Gạo. Nền của mọi bữa cứu nguy.
Mì hoặc miến khô. Nấu trong năm phút.
Một gói mì chay tử tế. Đọc nhãn gói gia vị.
Đậu hũ hoặc tàu hũ ky khô. Nguồn đạm.
Một hộp đậu đã ninh trong ngăn đá. Rã đông là dùng.
Hộp nước dùng trong ngăn đá. Biến mọi thứ thành món nước.
Một hũ muối vừng. Ăn với cơm là xong.
Một hũ kho quẹt hoặc đồ muối. Cứu bữa.
Đậu phộng và mè rang. Rắc vào bất cứ đâu.
Nấm khô. Ngâm là có vị đậm.
Vài quả trứng cho nhà ăn trứng. Để được lâu.
Một ít rau củ để được lâu. Cà rốt, bí, khoai.
Kiểm tủ dự phòng mỗi tháng. Bổ sung thứ đã dùng.
Ngăn dự phòng này chiếm rất ít chỗ mà nó là thứ quyết định giữa một bữa cơm tử tế và một cuộc gọi đặt đồ ăn, nên nó đáng được duy trì.
Khi một món hỏng giữa chừng
Bình tĩnh và nhìn lại toàn mâm. Còn món nào dùng được.
Nếu món chính hỏng thì tăng lượng món phụ. Thêm rau luộc và cơm.
Nếu món rau hỏng thì luộc mẻ khác. Năm phút.
Nếu canh hỏng thì thay bằng nước luộc rau nêm nhanh. Cũng là canh.
Nếu món kho cháy thì thay bằng đậu hũ áp chảo. Ba phút.
Nếu cơm hỏng thì nấu mì hoặc bún. Nhanh hơn nấu lại cơm.
Không cố cứu món đã hỏng nặng trong lúc gấp. Mất thời gian mà không chắc.
Ưu tiên có đủ một bữa hơn là có đúng món dự định. Cách nghĩ đúng lúc gấp.
Không nấu lại đúng món vừa hỏng. Dễ hỏng lần nữa vì đang cuống.
Nấu món đơn giản nhất mình biết. Tay tự làm.
Dọn thêm đồ ăn kèm. Dưa chua, muối vừng, trái cây.
Nói với người nhà là hôm nay ăn đơn giản. Không cần giấu.
Ghi lại nguyên nhân sau khi ăn xong. Không phải lúc gấp.
Mục tiêu lúc này chỉ là cả nhà có một bữa ăn được chứ không phải là cứu bằng được món đã hỏng, và đổi mục tiêu như vậy thì mọi thứ dễ hẳn.
Khi có khách
Không nói về món đã hỏng. Khách không cần biết.
Không xin lỗi nhiều lần. Làm khách khó xử.
Dọn những gì có một cách gọn gàng. Bày cho tươm tất.
Thêm một đĩa rau sống và một chén chấm. Mâm đầy đặn hơn ngay.
Thêm trái cây tráng miệng. Kết thúc bữa dễ chịu.
Nấu thêm một món nhanh. Đậu hũ áp chảo hoặc trứng chiên.
Mì hoặc bún là món cứu nguy hợp khi có khách. Nhìn vẫn tươm.
Nếu không kịp gì thì đặt thêm một món. Kết hợp với món nhà nấu.
Giữ không khí vui. Khách nhớ không khí hơn nhớ món.
Hỏi khách về dị ứng trước khi dọn món mới. Nhất là khi có đậu phộng.
Không thử món mới khi có khách. Để dành lúc khác.
Chuẩn bị trước khi khách tới nếu biết trước. Nấu sẵn hai món.
Ghi lại cho lần sau. Chuẩn bị sớm hơn.
Khách tới nhà nhớ cuộc trò chuyện chứ ít khi nhớ chính xác món nào trên bàn, nên giữ được không khí vui đã là đủ cho một bữa đãi khách thành công.
Những ngày không muốn nấu
Phân biệt không muốn nấu với không nấu được. Hai chuyện khác nhau.
Nếu chỉ là lười thì nấu món ba phút. Đậu hũ áp chảo với cơm.
Nếu bếp bừa thì dọn trước đã. Thường chỉ cần thế.
Nếu mệt thật thì ăn đơn giản. Cơm với muối vừng cũng là bữa.
Không bỏ bữa. Bỏ bữa dẫn tới ăn bừa ở bữa sau.
Đặt đồ về rồi thêm rau luộc ở nhà. Cách dung hoà.
Ăn ngoài vài hôm cũng không sao. Đừng thành mọi hôm.
Hâm lại món đã nấu sẵn. Đây là lý do nên nấu dồn.
Lấy hộp từ ngăn đá ra. Công đã bỏ ra từ tuần trước.
Nhờ người nhà nấu. Đổi phiên.
Không tự trách khi có tuần nấu ít. Tuần sau làm lại.
Ghi lại mình hay không muốn nấu vào hôm nào. Để chuẩn bị bữa nhanh cho hôm đó.
Nếu không muốn nấu kéo dài nhiều tuần thì xem lại nhịp sinh hoạt. Có thể là chuyện khác chứ không phải chuyện bếp.
Những hôm không muốn nấu mới là hôm quyết định thói quen còn hay mất, nên có sẵn phương án cho chúng quan trọng hơn là học thêm một món mới.
Chuẩn bị để ít khi phải xoay xở
Nấu dồn cuối tuần. Giảm hẳn số lần phải cuống.
Giữ ngăn đồ dự phòng đầy. Kiểm mỗi tháng.
Luôn có một hộp trong ngăn đá. Đậu ninh hoặc món kho.
Luôn có nước dùng trữ sẵn. Biến mọi thứ thành món nước.
Lên thực đơn tuần. Bớt số lần mở tủ ra rồi đứng nhìn.
Đi chợ đều đặn. Tủ không bao giờ trống.
Sơ chế sẵn cho vài ngày. Giảm việc mỗi tối.
Biết vài món ba phút. Nằm sẵn trong đầu.
Không để tới lúc hết sạch mới đi chợ. Bổ sung trước.
Không dựa hoàn toàn vào một món. Có phương án hai.
Ghi lại những lần phải xoay xở. Thường lặp lại một kiểu.
Sửa nguyên nhân chứ đừng chỉ chữa hậu quả. Nếu tuần nào cũng cuống thì vấn đề ở khâu chuẩn bị.
Chấp nhận vẫn sẽ có những hôm như vậy. Không ai tránh hết được.
Người nấu lâu năm không phải người không bao giờ gặp hôm hỏng mà là người đã có sẵn ba bốn phương án nên hôm hỏng cũng chỉ mất mười lăm phút chứ không thành khủng hoảng.
