Nhiều người đi chợ rất chăm mà bếp vẫn không chạy, vì về tới nhà thì quăng cả túi vào tủ lạnh rồi đi làm việc khác. Ba hôm sau mở ra thì rau đã héo, đậu hũ đã chua, và tối đó lại gọi đồ ăn về.
Nửa tiếng ngay sau khi đi chợ về là khoảng thời gian có giá trị nhất trong cả tuần bếp núc. Nó quyết định số nguyên liệu sống sót tới lúc được nấu. Bài này nói thứ tự việc cần làm, việc nào bắt buộc và việc nào để sau cũng được.
Mười phút đầu tiên
Bỏ hết ra bàn, không để trong túi. Nhìn thấy hết mới sắp được.
Cất thứ dễ hỏng nhất trước. Đậu hũ và rau lá.
Đậu hũ cho vào hộp ngập nước sạch. Cất ngăn mát.
Rau lá bọc giấy rồi cho vào túi. Chưa rửa nếu chưa dùng ngay.
Nấm cho vào túi giấy. Không cho vào túi ni lông kín.
Đồ đông lạnh vào ngăn đá ngay. Không để rã.
Củ quả để ngoài nơi thoáng. Không cần tủ lạnh.
Khoai tây để chỗ tối. Tránh mọc mầm.
Hành tỏi để nơi khô thoáng cho nhà không kiêng. Không để trong tủ lạnh.
Đồ khô cho vào hũ kín. Đừng để trong bao bì mở.
Gạo đổ vào thùng có nắp. Tránh mọt.
Rửa tay sau khi sắp xong. Chuyện cơ bản.
Gấp túi vải cất lại chỗ cũ. Lần sau khỏi tìm.
Mười phút này là phần bắt buộc, và chỉ riêng việc cất đúng chỗ đã kéo dài tuổi thọ của số rau vừa mua thêm được vài ngày.
Hai mươi phút sau nếu có thời gian
Rửa rau cho hai ba ngày đầu. Để ráo rồi mới cất.
Bọc giấy thấm cùng rau đã rửa. Hút ẩm thừa.
Nhặt sẵn rau. Bỏ phần già, phần dập.
Gọt sẵn củ nếu định dùng trong hai ngày. Ngâm nước với khoai và táo.
Băm sẵn sả và gừng. Chia viên nhỏ cấp đông.
Ngâm một mẻ đậu. Để tối hoặc sáng mai ninh.
Rang một mẻ đậu phộng hoặc mè. Cất hũ kín.
Chia đậu hũ thành phần từng bữa. Nếu mua nhiều.
Cắt sẵn nguyên liệu cho bữa sáng mai. Để hộp riêng.
Nấu luôn một món kho để dành. Nếu có sức.
Không sơ chế hết mọi thứ. Rau cắt sẵn héo nhanh.
Không làm quá sức. Hai mươi phút là đủ, đừng thành một buổi.
Làm được bao nhiêu thì làm. Không có hay không sao.
Phần này không bắt buộc nhưng nó là thứ biến một tuần nấu ăn vất vả thành một tuần nhẹ nhàng, nên nếu chỉ chọn được một việc thì hãy chọn rửa rau và để ráo.
Ghi ngày và sắp tủ
Ghi ngày mua lên hộp và lên hũ. Nhất là đồ đã sơ chế.
Dùng băng giấy và bút. Để sẵn ở bếp.
Để thứ mua trước ra phía ngoài. Dùng trước.
Để thứ mới mua vào phía trong. Nguyên tắc đơn giản mà hiệu quả.
Một ngăn cho đồ tươi chưa nấu. Một ngăn cho đồ đã nấu.
Đồ đã nấu để ngăn trên. Đồ tươi để ngăn dưới.
Dùng hộp trong suốt. Nhìn thấy thì ít bị quên.
Không xếp chồng che khuất nhau. Đồ khuất là đồ bị bỏ quên.
Không để tủ quá đầy. Khí lạnh cần chỗ lưu thông.
Ghi nhãn cho đồ trong ngăn đá. Đông lạnh thì nhìn không ra.
Nhìn qua tủ mỗi lần mở. Thành thói quen thì biết còn gì.
Dọn tủ mỗi tuần một lần. Năm phút.
Bỏ thứ không nhớ đã ở đó bao lâu. Nguyên tắc an toàn.
Một cái tủ mà nhìn vào là biết có gì và thứ nào cần dùng trước chính là công cụ chống lãng phí tốt nhất, và nó không tốn gì ngoài mười phút sắp xếp.
Lên kế hoạch cho mấy ngày tới
Nhìn vào thứ vừa mua rồi xếp thứ tự dùng. Rau lá trước, củ quả sau.
Ghi ba dòng cho ba bữa tới. Không cần cả tuần.
Dán lên tủ lạnh. Ai trong nhà cũng thấy.
Để thứ sẽ dùng ngày mai ra phía trước. Nhắc mình.
Nấu thứ dễ hỏng trước. Nguyên tắc quan trọng nhất.
Nấu thứ đã sơ chế trước. Công đã bỏ ra rồi.
Để dành món dễ nấu cho ngày bận. Biết trước ngày nào bận.
Chừa một bữa dự phòng. Cho hôm không muốn nấu.
Không lên kế hoạch quá chi tiết. Gãy là nản.
Điều chỉnh khi cần. Kế hoạch là để đỡ nghĩ, không phải luật.
Ghi lại thứ nào dùng không hết. Lần sau mua ít lại.
Ghi lại thứ nào hết nhanh. Lần sau mua nhiều hơn.
Sau vài tuần là ước lượng được lượng mua. Và đó là đích của việc này.
Ba dòng chữ dán trên tủ lạnh nghe rất nhỏ nhặt nhưng nó là thứ giúp người mới không rơi vào cảnh mở tủ ra rồi đứng nhìn mà không biết nấu gì.
Những lỗi hay gặp khi về nhà
Để nguyên túi trong tủ lạnh. Rau bí hơi và úng nhanh.
Để đậu hũ trong bao gói mua ở chợ. Chua rất nhanh.
Để rau ướt trong túi kín. Úng trong một ngày.
Rửa hết rau rồi cất mà không để ráo. Cùng vấn đề.
Để nấm trong túi ni lông buộc kín. Nấm nhớt.
Để đồ khô trong bao bì đã mở. Hút ẩm và mọt.
Để khoai tây trong tủ lạnh. Đổi vị và dễ mọc mầm khi ra ngoài.
Để chuối cạnh rau. Làm rau nhanh hỏng.
Không ghi ngày. Vài hôm sau không nhớ.
Nhét đầy tủ tới mức không nhìn thấy gì. Đồ khuất là đồ bỏ phí.
Đi chợ về rồi đi làm việc khác ngay. Nguyên nhân gốc của tất cả những lỗi trên.
Để đồ đông lạnh ngoài quá lâu. Rã rồi cấp đông lại là không nên.
Quên mất một túi trong cốp xe. Chuyện xảy ra nhiều hơn người ta nghĩ.
Gần như toàn bộ lãng phí trong bếp nhà bắt nguồn từ nửa tiếng sau khi đi chợ về, nên đây là chỗ đáng sửa trước khi nghĩ tới bất kỳ mẹo tiết kiệm nào khác.
Biến nó thành thói quen
Gắn việc cất đồ vào ngay sau khi về. Đừng ngồi nghỉ trước.
Để sẵn hộp và túi giấy ở chỗ dễ lấy. Giảm ma sát.
Để sẵn bút và băng giấy ghi nhãn. Cùng lý do.
Dọn bàn bếp trước khi đi chợ. Về có chỗ để làm.
Đi chợ vào lúc mình còn sức. Không đi khi đã kiệt.
Không đi chợ ngay trước giờ phải đi đâu đó. Sẽ không kịp cất.
Nhờ người nhà cùng cất. Nhanh gấp đôi.
Bật nhạc trong lúc làm. Đỡ thấy nặng nề.
Làm đủ mười phút bắt buộc rồi nghỉ. Phần còn lại tùy sức.
Không đặt tiêu chuẩn quá cao. Làm được ít vẫn hơn không làm.
Ghi nhận khi thấy tuần đó ít đồ hỏng. Động lực.
Sau vài tuần là thành phản xạ. Không phải nghĩ nữa.
Không tự trách khi có tuần bỏ bê. Tuần sau làm lại.
Việc này chỉ cần làm đủ lâu để thành nếp, và khi đã thành nếp thì người ta cất đồ xong lúc nào không biết, giống như cởi giày lúc về nhà.
