Dao không phải lúc nào cũng là công cụ đúng. Cắt hành lá bằng kéo nhanh gấp ba lần dao. Bào su hào bằng dụng cụ bào đều hơn mọi bàn tay. Nhưng cũng có những việc mà dùng máy xay là hỏng món, ví dụ xay đậu phộng thành bột thay vì giã thô.
Bài này đi qua bốn nhóm dụng cụ cắt ngoài dao, nói rõ việc nào dùng cái nào cho nhanh và cho đẹp, và những chỗ nguy hiểm của từng thứ. Phần cuối nói về thứ tự nên sắm cho người mới, vì không cần có hết ngay từ đầu.
Kéo bếp — dụng cụ bị đánh giá thấp nhất
Cắt hành lá và rau thơm bằng kéo rất nhanh. Cắt thẳng vào tô, không cần thớt.
Cắt đậu que và đậu bắp cũng nhanh. Không phải giữ cho khỏi lăn.
Cắt nấm bào ngư và nấm kim châm. Đỡ dập hơn dao.
Cắt tàu hũ ky đã ngâm mềm. Dao làm rách, kéo thì gọn.
Cắt bánh tráng và bánh phở. Dễ hơn dao nhiều.
Cắt rau gia vị trực tiếp lên món đang nấu. Tiện và ít phải rửa.
Cắt mở bao bì. Thay vì dùng dao và làm cùn dao.
Chọn kéo tháo rời được để rửa. Kẽ kéo bám bẩn rất nhanh.
Rửa và lau khô ngay sau khi dùng. Tránh gỉ ở khớp.
Không dùng kéo bếp để cắt giấy hay dây. Cùn ngay.
Không cắt thứ quá cứng. Mẻ lưỡi.
Để kéo ở chỗ cố định. Kéo bếp là thứ hay bị người nhà mượn mất.
Một cái kéo bếp tốt rẻ hơn dao nhiều. Và dùng hằng ngày.
Với người mới thì kéo bếp là món đáng mua thứ hai sau dao, vì nó làm được nhiều việc mà không đòi kỹ năng nào cả.
Bào và nạo
Nạo vỏ dùng cho cà rốt, khoai tây, su su. Nhanh hơn dao và ít phí hơn.
Nạo theo chiều từ mình ra ngoài. Hoặc kéo về nhưng phải giữ chắc.
Nạo trên thớt hoặc trên tờ giấy. Gom vỏ dễ hơn.
Bào sợi cho đều hơn dao rất nhiều. Dùng cho nộm và gỏi.
Bào lát mỏng cho món trộn. Su hào, cà rốt, dưa leo.
Luôn dùng miếng chắn tay đi kèm. Đây là chỗ đứt tay nặng nhất trong bếp nhà.
Không bào tới miếng cuối cùng. Phần thừa để dành thái bằng dao.
Không bào khi tay ướt. Trượt tay là đứt sâu.
Không đưa bào cho trẻ em dùng. Nguy hiểm hơn dao.
Bào tỏi và gừng thì dùng loại mắt nhỏ. Ra nhuyễn và nhanh.
Rửa bào ngay sau dùng bằng bàn chải. Mắt bào bám rất chặt.
Cất bào có bao che lưỡi. Tránh đứt tay khi lục ngăn kéo.
Bào dùng lâu bị cùn thì thay. Bào cùn phải ấn mạnh nên nguy hiểm hơn.
Bào là dụng cụ cho kết quả đẹp nhất và cũng gây tai nạn nặng nhất, nên quy tắc duy nhất cần nhớ là không bao giờ dùng mà không có miếng chắn tay.
Máy xay — khi nào nên và không nên
Xay sữa hạt thì máy làm tốt. Việc mà tay không làm được.
Xay súp mịn thì cũng vậy. Bí đỏ, khoai tây, cà rốt.
Xay sinh tố và nước ép. Đúng việc của nó.
Xay bột làm bánh. Nếu có loại máy hợp.
Không xay đậu phộng rang. Ra bột và ra dầu, mất hết độ giòn.
Không xay tiêu bằng máy sinh tố. Dùng cối hoặc cối xay tiêu.
Không xay rau thơm. Nát và thâm, nên thái tay.
Không xay hành tỏi quá nhuyễn. Hăng và dễ cháy khi phi.
Không xay khoai tây chín. Thành hồ dính, nên nghiền bằng muỗng.
Xay theo nhịp ngắn thay vì giữ liên tục. Kiểm soát độ mịn tốt hơn.
Không đổ đầy quá nửa cối. Trào và hỏng máy.
Không xay đồ nóng trong máy kín. Hơi nở làm bật nắp, rất nguy hiểm.
Rút điện trước khi tháo lưỡi. Quy tắc an toàn cơ bản.
Máy xay là dụng cụ làm được vài việc rất tốt và làm hỏng vài việc khác, nên biết ranh giới đó quan trọng hơn là có máy xịn.
Những dụng cụ nhỏ hữu ích
Cối giã nhỏ. Đậu phộng, tiêu, gừng.
Rây lọc. Nước dùng, nước me, bột.
Dụng cụ vắt chanh. Ra nhiều nước hơn vắt tay.
Muỗng múc tròn cho dưa và bí. Không bắt buộc.
Kẹp gắp. Trở đồ trong chảo nóng an toàn hơn đũa.
Xẻng lật chống dính. Không làm xước chảo.
Vá có lỗ để vớt. Vớt rau luộc và vớt bọt.
Bàn chải rửa củ. Rửa khoai và cà rốt không cần gọt.
Găng tay khi làm ớt. Tránh rát tay.
Khăn bếp sạch nhiều cái. Dùng liên tục.
Không mua dụng cụ chỉ làm được một việc hiếm. Tách hạt, cắt trứng, bào vỏ chanh.
Mua khi gặp món cần tới lần thứ ba. Quy tắc đơn giản.
Ưu tiên thứ dễ rửa. Thứ khó rửa thì sẽ không được dùng.
Vài dụng cụ nhỏ đúng chỗ tiết kiệm nhiều thời gian hơn một món đồ lớn đắt tiền, và chúng cũng chiếm ít chỗ hơn trong một căn bếp nhỏ.
Thứ tự nên sắm
Một con dao vừa tay và sắc là đầu tiên. Quan trọng hơn mọi thứ khác.
Một cái thớt không trượt là thứ hai. Rẻ và ảnh hưởng lớn.
Một cái kéo bếp là thứ ba. Làm được rất nhiều việc.
Một cái nạo vỏ là thứ tư. Rẻ và dùng hằng ngày.
Một cái rây là thứ năm. Khi bắt đầu nấu nước dùng.
Một cái cối nhỏ là thứ sáu. Khi bắt đầu quan tâm tới mùi vị.
Dụng cụ bào là thứ bảy. Khi hay làm nộm và gỏi.
Máy xay để sau cùng. Khi biết mình sẽ dùng làm gì.
Mua một thứ mỗi tháng. Bếp đầy dần mà không tốn nhiều một lúc.
Ưu tiên chất lượng cho dao và thớt. Những thứ khác thì loại thường cũng được.
Không mua bộ nhiều món. Phần lớn sẽ nằm trong tủ.
Hỏi người nấu quen trước khi mua món đắt. Họ biết cái nào thật sự dùng tới.
Dùng thử trước khi mua nếu mượn được. Cách chắc nhất.
Người mới chỉ cần bốn thứ đầu tiên trong danh sách này là nấu được mọi bữa cơm thường ngày, và bốn thứ đó cộng lại rẻ hơn một cái máy xay tầm trung.
An toàn với dụng cụ
Không để dụng cụ sắc trong chậu rửa. Chỗ đứt tay nhiều nhất.
Rửa từng cái một, không rửa cả đống. Với dao và bào.
Rút điện trước khi tháo hoặc rửa máy. Không có ngoại lệ.
Không cho tay vào máy xay để gạt đồ. Dùng thìa khi máy đã dừng hẳn.
Không tháo lưỡi máy khi lưỡi còn quay. Chờ dừng hẳn.
Không để dụng cụ sắc trong ngăn kéo chung. Dùng bao hoặc giá riêng.
Không đưa dụng cụ sắc cho trẻ. Và cất ngoài tầm với.
Lau khô dụng cụ kim loại. Tránh gỉ.
Kiểm tra cán lỏng. Cán lỏng là nguy hiểm.
Thay dụng cụ đã nứt vỡ. Nhất là đồ nhựa.
Không dùng dụng cụ kim loại trên chảo chống dính. Hỏng lớp chống dính.
Đọc hướng dẫn trước khi dùng máy lần đầu. Năm phút.
Để một hộp sơ cứu trong nhà. Đã nói ở bài an toàn nhưng nhắc lại không thừa.
Phần lớn tai nạn với dụng cụ bếp xảy ra lúc rửa và lúc cất chứ không phải lúc dùng, nên thói quen rửa riêng và cất có bao che là thứ đáng tập nhất.
